PRZYPISY DO WZORCA ASCA (AUSTRALIAN SHEPHERD CLUB OF AMERICA)

TEKST ORYGINALNY

Poniższy tekst jest dokumentem HISTORYCZNYM, wyjaśniającym podstawy, na których oparty jest wzorzec ASCA. Nie jest to „żywy” dokument. Tekst ten nie był aktualizowany od czasu, gdy został napisany, czyli 1975 roku.

SUPLEMENT – PRZYPISY DO WZORCA RASY AUSTRALIAN SHEPHERD CLUB OF AMERICA

Suplement ten nie ma być częścią wzorca rasy. Jest po prostu narzędziem, za pomocą którego Komisja może wytłumaczyć dlaczego wzorzec został napisany, tak jak został, dzieki czemu członkowie ASCA będą mogli lepiej zrozumieć na co głosują, kiedy wzorzec zostanie przedstawiony do zatwierdzenia. Zanim wzorzec znajdzie się w rękach członków, zostanie poddany krytyce i analizie przez niektórych z najbardziej cenionych i obdarzonych dużą wiedzą kynologów, w tym sędziów, lekarzy weterynarii, zawodowych handlerów itp. Dwukrotnie o sugestie i komentarze zostaną poproszone kluby członkowskie. Wzorzec będzie poprawiany i wygładzany, z uwzględnieniem zaleceń od wyżej wymienionych, jak również Zarządu Głównego, dopóki dokument przedstawiony członkom nie będzie w opinii Komisji możliwie najbardziej odpowiednim i reprezentatywnym opisem rasy. Mamy nadzieję, że suplement będzie interesujący i pouczający dla wszystkich hodowców – zarówno początkujących, jak i doświadczonych.

Wstęp:

U podstaw sposobu napisania tego dokumentu leży filozofia, że wzorzec rasy powinien być krótkim, zwięzłym opisem idealnego jej przedstawiciela. Wzorzec rasy nie ma być podręcznikiem hodowli dla początkujących, lecz raczej ma opisywać idealnego psa dla tych, którzy dysponują praktyczną wiedzą w terminologii kynologicznej. Komisja opierała się bardzo mocno na następującej literaturze: „The Complete Dog Book”, „The Dog in Action”, „Dog Steps” i na „Przewodniku AKC do pisania wzorców ras”.

Przy opisywaniu ideału, zbyteczne wydawało się wymienianie wszystkich wad, ponieważ rozumie się samo przez się, że wadą jest to, co stoi w sprzeczności z wzorcem. Logiczne jest również, że odchylenie od ideału powinno być karane zgodnie z tym jak jest duże. Jest to w zgodzie z „Przewodnikiem AKC do pisania wzorców ras”. Opisane są tylko wady charakterystyczne dla rasy i/lub znacząco odbiegające od charakterystyki rasy. Dyskwalifikacja jest zarezerwowana dla cech, które całkowicie odbiegają od pożądanej charakterystyki rasy i/lub zdrowia psa.

W większości przypadków, przy opisywaniu cech ilościowych, Komisja zdecydowała się stosować opis związków między poszczególnymi częściami psa a nie podawać wymiary w calach. Ta metoda wydaje się lepsza, ponieważ kładzie nacisk na to, że pożądane jest, by różne części ciała były do siebie proporcjonalne (zbalansowane), daje osobie oglądającej zwierzę możliwość łatwej oceny takich proporcji bez uciekania się do niewygodnych pomiarów, zostawia też miejsce na lekkie zróżnicowanie rozmiarów poszczególnych części ciała u psów różniących się wzrostem.

Pisząc wzorzec, Komisja starała się stworzyć opis naprawdę idealnego owczarka australijskiego, bez kompromisów dla żadnych wad czy mód, niezależnie od tego, jak popularne mogą być one dziś w naszej rasie.

PRZYPISY:

WRAŻENIE OGÓLNE: Ten dział ma być wzrokowym opisem pierwszego wrażenia, jakie odnosi się patrząc na owczarka australijskiego. Zawiera tylko te cechy, które są widoczne już z pewnej odległości i odróżniają aussie od innych ras. W tym dziale, jak również w całym wzorcu, położony został nacisk na zbalansowanie i poczucie umiarkowania, które to cechy Komisja uważa za charakterystyczne dla aussie.

CHARAKTER: Ten dział ma opisywać wrażenie, jakie sprawia aussie, jeśli chodzi o osobowość i temperament. Nacisk został położony na cechy związane z pracą i wszechstronność. Wzorzec rasy nie jest miejscem na chwalenie się naszą rasą. Dlatego też większość materiałów na temat charakteru nadesłanych przez kluby członkowskie została skondensowana, a szczegóły niewidoczne na ringu wystawowym pominięte.

 

GŁOWA: Uważaliśmy za potrzebne określenie stosunku szerokości i długości mózgoczaszki do długości kufy, w celu zachowania proporcji głowy i uchronienia jej przed staniem się zbyt długą i wąską. Warto zauważyć, że u niektórych ras, u których nie określono dokładnych proporcji, jedną z pierwszych cech, które uległy zmianie podczas ewolucji rasy była głowa.

Niektóre kluby członkowskie początkowo proponowały, aby górne linie mózgoczaszki i kufy były równoległe. Po dokładnym przeanalizowaniu, okazuje się to być nieprawdą. Z powodu lekkiego zwężania się kufy, linie te są ułożone nieco skośnie. Jeśli przyjrzymy się głowom ras, których wzorce wymagają równoległych linii, szczególnie seterów i pointerów, odkryjemy, że wymagają one też graniastej, tępej kufy, wydatnych łuków brwiowych i stosunkowo stromego (ostrego) stopu, co pozwala stworzyć wrażenie równoległych linii. Te cechy budowy nie są jednak typowe dla głowy aussie, której części, choć dobrze zaznaczone, wyraźnie nie są ostro odgraniczone, lecz raczej płynnie przechodzą jedna w drugą.

(Uwaga tłumacza: warto zwrócić uwagę na zmiany, jakich dokonano we wzorcu AKC – a za nim FCI – względem wzorca ASCA i jak to może wpływać na budowę głowy!)

Inną powszechną propozycją usuniętą ze wzorca było wymaganie wyraźnego zwężenia w miejscu połączenia mózgoczaszki z kufą. Po pierwsze, naturalna budowa każdego psa zawiera w sobie pewne zwężenie w miejscu połączenia mózgoczaszki z kufą i dlatego nie wymaga opisu. Po drugie, wyraźne zwężenie mogłoby dać wrażenie wydatnych policzków lub wąskiej kufy, które to cechy nie są typowe dla rasy.

A. ZĘBY: Zgryz nożycowy jest prawdziwym ideałem, ponieważ jest najbardziej funkcjonalny, pozwalając zwierzęciu prawidłowo gryźć i jeść bez nadmiernego zużywania się zębów. Zgryz cęgowy jest dopuszczalny, lecz karany, ponieważ jest funkcjonalny jeśli chodzi o gryzienie, choć słabszy niż zgryz nożycowy. Przy zgryzie cęgowym zęby bardziej się zużywają, jak również są bardziej narażone na złamania. Tyłozgryz i przodozgryz są całkowicie niefunkcjonalne u rasy pasterskiej, są to również wady bardzo trudne do wyeliminowania pod względem genetycznym i dlatego podlegają dyskwalifikacji. Zęby brakujące lub ułamane w wypadku nie są karane, aby dopuścić psy pracujące.

W obliczu komentarzy wielu klubów członkowskich na temat zgryzu, Komisja zdecydowała się utrzymać bardzo zdecydowane stanowisko w tej sprawie. Oceniając zgryz trzeba pamiętać, że nie jest on tylko kwestią układu zębów, lecz także budowy całej szczęki. Odchylenia od idealnego zgryzu nożycowego obejmują zmiany w stosunku między górną i dolną szczęką i zmiany w osadzeniu żuchwy wobec czaszki. Zmiany te, oprócz tego, że prowadzą do problemów funkcjonalnych, zmieniają także wygląd głowy i, w efekcie, typ rasy. Choć jest to prawdą, że obecnie jest w rasie wiele dobrych psów ze zgryzami cęgowymi, Komisja postanowiła utrzymać zgryz cęgowy jako wadę, ponieważ jest to odchylenie od ideału. Zgryz cęgowy jest wymieniony jako wada, aby odróżnić go od niedopuszczalnego przodozgryzu. Komisja uważa, że łagodność w kwestii zgryzu doprowadziłaby do rozpowszechnienia złych zgryzów w rasie. (UWAGA: Na krajowym spotkaniu 28.11.1975 r. Zarząd Główny ASCA przegłosował zmianę dyskwalifikacji wszystkich tyłozgryzów na dyskwalifikację tyłozgryzów większych niż 1/8 cala (ok.3mm – przyp. tłum.)).

B. OCZY: Zwykle nie przykładana we wzorcach uwaga do źrenic, została tu przyłożona z powodu częstych w rasie defektów oczu. (Nieprawidłowe uformowanie źrenic jest częste u „podwójnych” marmurków – przyp. tłum.)

 

C. USZY: Sposób mierzenia ucha został podany, by wyjaśnić pojęcie „umiarkowanego (średniego) rozmiaru”. Uszy załamujące się od 1/4 do 1/2 nad podstawą są idealne, nadając psu bardziej typowy dla aussie wyraz. Kiedy uszy zaczynają załamywać się wyżej, ok. 3/4 nad podstawą, bardziej przypominają ucho collie, które nie jest charakterystyczne dla aussie. Uszy załamujące się w 1/4 nad podstawą, zawierają w sobie także uszy opisywane przez wiele klubów członkowskich jako „załamane u podstawy”, ponieważ, żeby było załamanie (w przeciwieństwie do uszu gończych, które się nie załamują), musi być pewne wzniesienie małżowiny. Uszy stojące i podobne do uszu gończych są dużymi wadami, ponieważ znacząco odbiegają od typu rasy, jednak nie są dyskwalifikowane, z powodu względnej małej wagi osadzenia uszu w porównaniu do całej budowy psa. Opis uszu składających się na boki w spoczynku nie jest potrzebny, ponieważ ta cecha jest naturalnym zjawiskiem u miękkouchych psów.

SZYJA I TUŁÓW: Szyja „mocna i sucha” oznacza, że nie posiada łałoka ani luźnych fałdów skóry. Komisja zawarła sformułowanie „w naturalnej postawie kwadrata”, ponieważ jest to naturalna postawa dla owczarka australijskiego i określa jak pies powinien być wystawiany, zapobiegając w ten sposób ukrywaniu możliwych wad za pomocą nienaturalnej postawy. Nachylenie zadu pod kątem około 30 stopni jest typowe dla przeciętnego aussie i jest opisane jako idealne w książce „The Dog in Action”, umożliwiając najlepszy kompromis między dwoma zadaniami tylnej partii ciała: podciągając łapy pod tułów i w ten sposób unosząc środek ciężkości dla szybkich zwrotów w początkowej fazie kroku, oraz dostarczając mocy i pchnięcia przez wyrzut nogi do tyłu podczas końcowej fazy kroku.

KOŃCZYNY PRZEDNIE: Opis zawiera kątowanie idealne dla niezmordowanego kłusa z długim wykrokiem, niezbędne dla aussie. Konieczne było podanie dokładnych kątów, ponieważ w rasie istnieje tendencja do stromego ustawienia łopatek, co powoduje wadliwe, niewydajne kompensacje w ruchu, które zostały opisane poniżej. Nachylenie łopatki pod kątem 45 stopni, jak to opisuje „The Dog in Action”, sprawia, że może być ona dłuższa, co daje maksymalny zasięg wykroku, co jest potrzebne do pochłaniania występujących podczas ruchu wstrząsów z jak najmniejszym napięciem. Nachylenie łopatki pod kątem 45 stopni pozwala także na silniejsze pchnięcie wzdłuż linii po której przesuwa się tułów, dzięki czemu ciało nie „podskakuje”. Nachylenie ramienia pod kątem 90 stopni do łopatki sprawia, że ramię może być dłuższe, co również daje większą moc i większą zdolność pochłaniania wstrząsów (amortyzacji), jak również pozwala nodze opadać prosto, będąc pionową podporą przedniej partii ciała przechodzącą idealnie przez środkowy punkt łopatki. Lekki kąt nachylenia śródręcza umieszcza zaś wagę zwierzęcia bezpośrednio na środkowej poduszce, zamiast na palcach lub tyle łapy.

(Uwaga tłumacza: dziś wiadomo, że kątowanie równe 90 stopni nie jest biologicznie możliwe, a dobre kątowanie wynosi około 110 stopni)

Szerokość kłębu podana została dla psa, który stoi w naturalnej postawie, co ma zapewnić jasność i zapobiegać ukrywaniu zbyt wąskiego lub szerokiego kłębu przez podciąganie lub obniżanie głowy psa. Kłąb szeroki na 2 palce u psa średniej wielkości jest wystarczająco wąski dla odpowiedniego nachylenia łopatek nad dobrze wysklepionymi żebrami, a równocześnie pozostawia wystarczająco dużo miejsca na umięśnienie pomiędzy łopatkami. Jest to miara przybliżona, a doświadczona osoba powinna uwzględnić zróżnicowanie w rozmiarach palców i psów.

KOŃCZYNY TYLNE: Opis szerokości tylnej partii ciała jako równej szerokości przedniej partii ciała, jak również słowo „umiarkowany” używane w całym wzorcu opisuje symetrię aussie i eliminuje potrzebę specjalnego działu pod tym tytułem.

W powszechnym błędnym mniemaniu rozumie się sformułowanie „odpowiadające kątowanie przodu i tyłu” jako kątowanie łopatki do ramienia do kątowania stawu kolanowego. Jednakże zarówno „The Dog in Action”, jak i „Dog Steps” opisują kątowanie tyłu jako kątowanie pomiędzy miednicą a kością udową. Nachylenie uda pod kątem 90 stopni do miednicy, która nachylona jest do poziomu pod kątem 30 stopni umożliwia nachylenie podudzia (=kąt stawu kolanowego) wystarczające dla prędkości, przy równoczesnym zachowaniu wytrzymałości. Podudzia u aussie są raczej wyraźnie zaznaczone niż ostro nachylone, „dobrze nachylone” podudzie służy tylko prędkości i często towarzyszy mu szablasta postawa śródstopia. Umiarkowanie nachylone (dobrze zaznaczone) podudzie pozwala na długość zarówno uda, jak i podudzia wystarczającą dla akcji i wykroku kończyn, równocześnie umożliwiając umiarkowane nachylenie stawu skokowego, tak, aby śródstopia opadały prosto a poduszki łap znajdowały się bezpośrednio pod środkiem ciężkości tylnej partii ciała.

SZATA: Szaty nietypowe (w tym krótka, gładka, przesadnie skręcona, szorstka itp.) stanowią poważne wady, ponieważ zasadniczo odbiegają od pożądanej szaty aussie, zarówno pod względem wyglądu, jak i ochrony przed czynnikami środowiskowymi. Większa kryza u samców po części przyczynia się do nadania im bardziej samczego wyglądu. Odniesienie do innej rasy, jak w sformułowaniu „szata collie”, zostało usunięte, ponieważ nie odnosi się do opisywanej rasy.

UMASZCZENIE: Połączenie typu rasy i zdrowia, funkcjonalności („soundness”) ma prawdopodobnie najsilniejszy wpływ na ten właśnie dział. Wymóg dla koloru wokół oczu i niedopuszczenie innych białych obszarów na ciele oprócz białych znaczeń jest spowodowany półletalnymi czynnikami związanymi z obecnością dwóch genów merle (u podwójnych lub homozygotycznych marmurków). Równocześnie opis ten eliminuje umaszczenie łaciate, które samo w sobie zazwyczaj nie wpływa źle na zdrowie, ale drastycznie odbiega od typu rasy. Eliminuje także albinosy, gdyby kiedykolwiek pojawiły się w rasie. Albinizm i białe marmurki nie powinny być ze sobą mylone, albinizm jest niezdrową mutacją powodującą całkowity brak pigmentu. Odniesienie do białych obszarów i koloru wokół oczu i uszu, wraz z linią kołnierza wystarczająco określa obszary białych znaczeń i eliminuje potrzebę dokładnego ich opisywania. Wątrobiana pigmentacja nosa, warg i obwódek oczu u psów czekoladowych i czekoladowo-marmurkowych jest wymagana, ponieważ czarna pigmentacja u takiego psa jest dowodem skundlenia. (Od tłumacza: Zamieszanie może wynikać z faktu, iż po angielsku czekoladowe aussie określane są jako „red” – „rude” a tym samym mianem można określać różne rude umaszczenia. Tłumaczenie go jako czekoladowe w tym wypadku powinno usunąć ten problem – psy czekoladowe mogą z założenia, genetycznie, mieć tylko czekoladową=wątrobianą=brązową pigmentację.) Wszystkie inne niż uznane kolory są dyskwalifikowane ponieważ nie są typowe dla rasy, mogą wskazywać na skundlenie a ich uznanie mogłoby zachęcać do kundlenia (krzyżowania).

RUCH: Jest to prawdopodobnie obszar największych nieporozumień odnośnie rasy. Dziwaczne „trzepanie” przednimi łapami, choć typowe dla rasy (i prawdopodobnie promowane z motywacji posiadania rasy bardziej wyjątkowej niż prawidłowej), stanowi wadliwą kompensację tyłu przekraczającego słaby, spionowany front. To „trzepanie” popularnie znane jest w świecie kynologicznym jako „wiosłowanie” i jest usiłowaniem opóźnienia uderzenia przednich łap o grunt, tak, żeby nie zostały przydepnięte przez tylne łapy.

Inne błędne mniemanie zakłada, że aussie porusza się z czterema łapami w ustawieniu „kwadrata” zamiast zbiegającymi się w kierunku środka ciężkości gdy prędkość wzrasta. Taki „kwadratowy” ruch jest niezgrabny i niewydajny, ponieważ środek ciężkości przesuwa się z boku na bok, wytwarzając boczne przemieszczenia środka ciężkości, co wymaga od psa poświęcenia dodatkowej energii na zachowanie ruchu do przodu. Kiedy łapy zbiegają się w kierunku linii centralnej, co jest ruchem prawidłowym dla aussie, środek ciężkości pozostaje bliżej linii centralnej, dzieki czemu pies nie musi zużywać dużo siły by zachować ruch do przodu. Innym powodem, dla którego zbieganie się łap jest pożądane jest zwinność. Pies nie skręca poprzez „ciągnięcie samego siebie”, lecz przyciąga nogi pod ciało do linii środka ciężkości i, odpychając się, zakręca na linii centralnej.

Wiele klubów członkowskich proponowało, by wymagać od aussie poruszania się z głową poniżej kłębu. Jest to wadliwa kompensacja słabego umięśnienia kłębu i nie powinna być mylona z psem celowo opuszczającym głowę podczas pracy.

WYMIARY: Podane wymiary nie pomniejszają całego spektrum (=w rasie – przyp.tłum.), lecz uwzględniają różnice między samcami i sukami. Generalnie uznaje się, że różnica dwóch cali jest potrzebna aby zachować rozmiar. Ustalając zakres równy 3 cale dla każdej z płci, przeprowadzono badanie statystyczne na próbie 85 psów. Badanie wykazało, że wybrane zakresy wymiarów były idealne i objęły 95% próby w normalnym rozkładzie Gaussa, z największą ilością psów mieszczących się w środku. Statystyk poinformował Komisję, że nasze zakresy wymiarów są najbardziej idealne i że rozkład był najlepszy jaki widział w badaniu nad zwierzętami. Jednakże ostrzegł nas, że eliminacja pozostałych pięciu procent nie mieszczących się w wymiarach czy to z jednej czy z drugiej strony rozkładu (tzn. mniejszych lub większych – przyp.tłum.), ostatecznie doprowadzi do zaburzenia w rozkładzie, ponieważ te osobniki są niezbędne do utrzymania zakresu wymiarów. Stąd podane są wymiary preferowane, bez dyskwalifikacji za wzrost. Ponadto dyskwalifikacja za wzrost jest neipotrzebna, ponieważ zwinność i wydajność przy pracy opierają się bardziej na prawidłowej budowie niż na rozmiarze.

INNE WADY DYSKWALIFIKUJĄCE: Nie jest konieczne podawanie, że kastrowane samce i sterylizowane suki są dyskwalifikowane, ponieważ rozumie się, że ring wystawowy jest dla promocji zwierząt mogących się rozmnażać. Ponadto tę kwestię lepiej zawrzeć w regulaminie wystaw. Wnętrostwo jedno- i obustronne są podane jako wady dyskwalifikujące, ponieważ są poważne, dziedziczne i wystepują naturalnie.

Podręcznik z krótkimi wskazówkami dla sędziego nie jest konieczny, jeśli wzorzec rasy jest napisany odpowiednio. Skala punktowa została usunięta zgodnie z wskazówkami AKC.

Tłumaczenie: Urszula Charytonik

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *